Đối với hành khách mỗi chuyến tàu khi cập ga cuối cũng là lúc hành trình kết thúc. Người vội vã nhận hành lý hối hả đón người thân hoặc trở về với cuộc sống hàng ngày. Nhưng đằng sau cánh cửa đóng kín buồng lái, hành trình của người tài xế lại không khép lại đơn giản như thế. Đó là chặng đường phía trước dài hàng trăm cây số, từng phút quan sát và lắng nghe tiếng xè xè của bộ đàm vô tuyến sẵn sàng cho những tình huống bất ngờ nhất.
Buồng lái của người tài xế ở vị trí đầu tiên của đoàn tàu với tầm nhìn bao quát, nhưng cũng đầy áp lực. Mọi diễn biến trên đường ray họ sẽ là người nhìn thấy sớm nhất: từ những đoạn đường ngang có gác chắn, đường dân sinh không có người gác cho đến lối đi mở tự mở do người dân phá rào.
Không ít lần trong bóng đêm hay đoạn khúc ngoặt khuất tầm nhìn hình ảnh phương tiện vượt rào hay bóng người giữa lòng sắt xuất hiện đột ngột khiến tim người tài xế như thắt lại. Một đoàn tàu không thể “đánh lái” để tránh chướng ngại vật. Đoàn tàu hàng trăm, hàng ngàn tấn di chuyển trên lộ trình bằng đường ray.
Khi người tài xế phát hiện nguy hiểm ở cự ly gần, khoảng cách hãm phanh khẩn cấp có thể lên tới hàng trăm mét trong khi chỉ có vài giây ngắn ngủi để phản xạ. Đó cũng là nghịch lý xót xa tồn tại suốt bao năm trong nghề người lái tàu hỏa: Tài xế là người thấy tai nạn đầu tiên, nhưng lại bất lực nhất trong việc ngăn điều đó xảy ra.
Trên suốt hành trình dọc dải đất hình chữ S, bên cạnh những đường ngang hợp quy chuẩn là vô số điểm cắt tự phát. Nỗi sợ của người tài xế không chỉ mệt mỏi của ca trực, mà còn ở sự thiếu quan sát của một bộ phận người tham gia giao thông.
Những trường hợp cố tình vượt rào chắn khi chuông báo đã reo, những chiếc xe chết máy giữa đường ray do cố tình đi qua lối mở tự phát... luôn là nỗi ám ảnh thường trực. Mỗi lần tiếng còi tàu vang lên xé tan không gian đêm thanh vắng cũng là một lần người lái gửi gắm hy vọng phía trước sẽ là một dải đường quang đãng.
Khi người lái tàu nhìn thấy tai nạn phía trước cũng là khoảnh khắc tàn nhẫn nhất trong nghề.
Nhắc đến những ám ảnh của ngành đường sắt phải kể tới vụ tai nạn thảm khốc của đoàn tàu Đổi Mới vào đêm 17/3/1984 tại khu vực Trảng Bom (Đồng Nai). Thông tin từ các tư liệu và ký ức của người trong ngành: Trong đêm đó đoàn tàu mất phanh dẫn đến trật bánh một đoạn khúc ngoặt. Thảm họa đã lấy đi sinh mạng của hàng chục con người, trong đó có cả những tài xế, phụ lái và các em học sinh thực tập đang theo tàu.
Một ca làm việc kết thúc hành khách rời ga, nhưng ký ức của người lái tàu thì ở lại. Họ tiếp tục bước lên những chuyến tàu sau, vẫn căng mắt nhìn đường ray, vẫn phải nghe tiếng bộ đàm xè xè và giữ vững tay lái theo đúng quy định tốc độ. Họ là người xuống hiện trường đầu tiên và cũng là người mang ký ức nặng nề đó lâu nhất. Đó là những khoảnh khắc buồng lái lướt qua những cung đường Bắc - Nam hùng vĩ.
Trách nhiệm chuyên chở mạng sống của hàng trăm con người đòi hỏi người tài xế cần có sự tập trung tuyệt đối:
Khi chuyến tàu dừng tại ga, mỗi hành khách trở về với gia đình và tiếp tục cuộc sống thường ngày. Còn đối với người tài xế, sau những giờ nghỉ ngơi ngắn ngủi thì ngày mai họ lại tiếp tục bước vào buồng lái và nhìn về phía trước với những chuyến tàu, những cung đường quen thuộc.
Nếu bạn từng là tài xế, phụ lái, nhân viên đường sắt hoặc có những năm tháng gắn bó với các chuyến tàu Bắc - Nam, hãy để lại câu chuyện và hồi ức của mình ở phần bình luận bên dưới để cùng kết nối những người yêu nghề.
Sưu tầm + Ảnh: Lê Ngọc Thạch
